Aktualności
Gdynia z UNESCO i modernizmem w DNA. Jak Moderna Holding kontynuuje ideę miasta
27/07/2026
Sto lat po nadaniu Gdyni praw miejskich jej modernistyczne Śródmieście otrzymało najwyższe architektoniczne wyróżnienie – wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. To symboliczny moment również dla Moderny Holding – firmy, której historia rozpoczęła się właśnie tutaj, w przestrzeni kształtowanej przez te same idee: ponadczasową, modernistyczną architekturę i szacunek dla miejskiej tkanki.
Wpis na listę światowego dziedzictwa bywa czasem odczytywany jako zamrożenie tkanki miejskiej w formie eksponatu, którego nie wolno dotykać. W przypadku Gdyni taki odczyt byłby nieporozumieniem. O sile gdyńskiej kandydatury nie decydowała skansenowa nietykalność, lecz spójność urbanistyczna, silny związek z portem i morzem oraz autentyczność modernistycznej idei zachowana we współczesnej zabudowie. Gdynia trafiła więc na listę UNESCO jako miasto, które nie porzuciło własnej architektonicznej gramatyki.
Ta gramatyka jest dobrze rozpoznawalna: pierzejowa zabudowa kwartałów w miejsce wolno stojących bloków, przemyślany układ ulic, właściwe proporcje zabudowy, poziome pasy okien i jasne, tynkowane elewacje, opływowe narożniki i wykusze przywołujące formy okrętowe, a przede wszystkim architektura podporządkowana jakości przestrzeni publicznej prowadząca nieustanny dialog z nadmorskim położeniem miasta i jego portową funkcją. Wszystko to stworzyło organizm miejski, który do dziś pozostaje jednym z najwybitniejszych przykładów europejskiego modernizmu.
Ten sam słownik, z oczywistych względów już we współczesnym wydaniu, można odczytać w gdyńskich realizacjach mieszkaniowych Moderna Holding. Każda z nich odpowiada na inny kontekst urbanistyczny, ale wszystkie łączy przekonanie, że dobra architektura nie kończy się na elewacji.
– W procesie projektowym naszych gdyńskich inwestycji punktem wyjścia zawsze była kontynuacja najważniejszej idei gdyńskiego modernizmu, jaką jest projektowanie miasta jako spójnej całości. Dla Moderny ma to znaczenie szczególne, wszak historia firmy rozpoczęła się właśnie w Gdyni, a modernizm od początku był dla niej czymś znacznie więcej niż estetyczną inspiracją. Stał się sposobem myślenia o mieście – o relacji budynku z ulicą, o odpowiedzialności wobec istniejącej tkanki urbanistycznej i o tworzeniu architektury, która realnie podnosi jakość życia – mówi Jakub Jakubowski, Brand Communications Manager Moderna Holding.
Współczesna interpretacja idei miasta wielofunkcyjnego
Historia Moderny rozpoczęła się od budowy Kamienicy Moderna (2011-2012), która domknęła pierzeję zabytkowego Placu Kaszubskiego. Skala charakterystyczna dla historycznej zabudowy, pionowy podział i wyraźny rytm otworów okiennych, elewacja z naturalnego kamienia, matowego szkła i stali nierdzewnej – to współczesny przekład modernistycznej dyscypliny materiałowej. Istotne jest również rozwiązanie parteru. Budynek aktywnie uczestniczy w życiu ulicy, kontynuując jedną z najważniejszych zasad modernistycznego śródmieścia Gdyni – tworzenie miasta otwartego, w którym przestrzeń prywatna płynnie przechodzi w przestrzeń publiczną.
Historyk architektury prof. Maria Sołtysik, w publikacji towarzyszącej wystawie „Gdynia – Tel Awiw”, wskazała tę realizację jako przykład udanej, nowoczesnej interpretacji historycznej kamienicy pierzejowej – rzadki przypadek, w którym nowa zabudowa deweloperska zyskała uznanie w dyskursie architektoniczno-historycznym, a nie tylko marketingowym.
Baltiq Plaza (2014-2016) domknęła niekompletną przez dziesięciolecia pierzeję kultowej ulicy Świętojańskiej. Biel elewacji z wentylowanych płyt kompozytowych, drewniane akcenty i zaokrąglony, skierowany w stronę morza łuk bryły – opisywany przez magazyn „Architektura Murator” jako nawiązanie do stylu okrętowego – to bezpośrednie cytaty z estetyki międzywojennych, marynistycznych elewacji Gdyni.
– Jednym z największych sukcesów urbanistycznych przedwojennej Gdyni było stworzenie śródmieścia, które żyło przez cały dzień. Handel, usługi, mieszkania i przestrzenie spotkań wzajemnie się uzupełniały, tworząc intensywną tkankę miejską. Baltiq Plaza kontynuuje właśnie tę filozofię. Inwestycja nie funkcjonuje jako zamknięty kompleks mieszkaniowy odwrócony od ulicy, lecz współtworzy przestrzeń miejską poprzez aktywne partery usługowe oraz odpowiednio zaprojektowane relacje z otoczeniem. To przykład wybitnej, modernistycznej architektury świadomej swojego miejsca w strukturze miasta – mówi Jakub Jakubowski.
Architektoniczny dialog modernizmu z neoklasycyzmem
Jednym z najbardziej wymagających przedsięwzięć Moderny Holding była realizacja kompleksu Bank Polski 1929 (2019-2021). O jego wyjątkowości nie decyduje wyłącznie rewitalizacja historycznego, neoklasycystycznego gmachu dawnego Banku Polskiego, lecz przede wszystkim stworzenie współczesnego budynku, który prowadzi z nim świadomy dialog architektoniczny. Takie sąsiedztwo wymagało szczególnej odpowiedzialności projektowej. Architekci świadomie zrezygnowali zarówno z historyzujących cytatów, jak i z architektury konkurującej z zabytkiem. Zamiast tego powstał budynek, który prowadzi dialog z historycznym otoczeniem poprzez proporcje, podziały elewacji, rytm pionowych osi i wysoką kulturę materiałową.
Architektura nowego budynku świadomie operuje dyscypliną kompozycji, prostotą bryły, dużymi przeszkleniami i jasną, elegancką elewacją. Nie konkuruje z historycznym sąsiadem, lecz tworzy dla niego odpowiednie tło. To budynek zaprojektowany z myślą o reprezentacyjnej ulicy 10 Lutego i o modernistycznym charakterze tej części śródmieścia, której wizytówką są takie perły modernizmu, jak budynek PLO, Bankowiec, gmach Poczty Głównej, czy kamienica Admirał.
Modernistyczna dominanta z widokiem na morze
Międzywojenni architekci doskonale rozumieli znaczenie dominant urbanistycznych w miejskim krajobrazie. Budynki akcentujące ważne narożniki czy zamykające osie widokowe pomagały organizować przestrzeń miasta. Lighthouse (2012–2013) rozwija tę tradycję w nowoczesnym wydaniu. Ten 12 piętrowy budynek zlokalizowany w dzielnicy Wzgórze św. Maksymiliana uhonorowany został nagrodą „Czas Gdyni” dla najlepszej inwestycji 2013 roku.
Projektanci zrezygnowali z ostrych, prostopadłościennych narożników na rzecz płynnych linii, co daje wyjątkowy efekt architektoniczny. Frontowa część budynku, skierowana w stronę Zatoki Gdańskiej, ma formę łagodnego łuku. Ta opływowa linia sprawia, że bryła optycznie „rozcina” przestrzeń i idealnie naśladuje aerodynamiczny kadłub statku.
– To bezpośrednie nawiązanie do stylu streamline moderne, nurtu późnego modernizmu, w którym fascynacja prędkością i aerodynamiką przekładała się na zaokrąglanie narożników budynków. Dzięki temu salony wewnątrz apartamentów zyskały niespotykany, półkolisty układ. W połączeniu z panoramicznym szkleniem daje to efekt niemal 180-stopniowego widoku na morze, zapewnia też optymalny dopływ światła dziennego, co było jednym z fundamentalnych założeń przedwojennych modernistów – mówi Jakub Jakubowski, Brand Communications Manager Moderna Holding.
Modernizm poza śródmieściem
Gdyński modernizm nigdy nie był wyłącznie stylem architektonicznym opartym na charakterystycznych białych elewacjach, zaokrąglonych narożnikach czy inspiracjach architekturą okrętową. Jego największą wartością była określona filozofia projektowania: funkcjonalność, prostota formy, szacunek dla otoczenia oraz przekonanie, że każdy budynek powinien być częścią większej struktury miejskiej. To właśnie te zasady odnaleźć można w inwestycji Nautikka (2015-2016). Ten kameralny, czteropiętrowy budynek powstał poza historycznym centrum Gdyni i nie jest bezpośrednio związany z modernistycznym układem śródmieścia wpisanym na listę UNESCO, stanowi jednak współczesną interpretację wartości, które przez dekady definiowały architektoniczną tożsamość miasta.
Architektura Nautikki opiera się na klarownej kompozycji, uporządkowanym rytmie elewacji, dużych przeszkleniach i świadomym wykorzystaniu światła. Horyzontalne podziały elewacji, loggie oraz lekko modelowana bryła budują skojarzenia z architekturą portowego miasta, nie popadając przy tym w dosłowność. Budynek nie jest autonomiczną formą, lecz elementem konkretnej przestrzeni miejskiej – porządkuje ją i tworzy harmonijne sąsiedztwo z otoczeniem. Jest też przykładem tego, że modernistyczny słownik architektoniczny Gdyni nigdy nie był zarezerwowany wyłącznie dla reprezentacyjnego śródmieścia.
Architektura, która buduje miasto
To, co łączy wszystkie gdyńskie inwestycje Moderny Holding, nie sprowadza się do wspólnego stylu architektonicznego. Łączy je sposób rozumienia miasta. Każda z realizacji została zaprojektowana jako fragment większej całości – ulicy, kwartału, dzielnicy czy historycznej kompozycji urbanistycznej.
Wpis Modernistycznego Centrum Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO przypomina, że największym osiągnięciem twórców miasta nie było stworzenie efektownych budynków, lecz zaprojektowanie spójnej wizji rozwoju. Moderna Holding jest częścią tej opowieści, pokazując, że modernistyczne dziedzictwo może być nie tylko chronione, ale również twórczo rozwijane.
